Pompoenzaad – bron van gezonde vetten

De pompoen, wie kent ‘m niet? Dankzij het beroemde festijn ‘Halloween’ is de pompoen één van de allerbekendste en beroemdste soorten cultuurgewas op de gehele wereld geworden. Het traditioneel uithollen van de pompoen, om er vervolgens allerlei schrikbarende gezichten in te snijden, is één van de allerleukste festiviteiten geworden rondom Halloween. Deze ontwikkeling heeft zeer zeker een positieve bijdrage gehad in het bekend worden van deze vorm van voeding, die bijzonder lekker smaakt in een groot aantal varianten zoals de overbekende pompoensoep. Daarnaast zal iedereen tegenwoordig wel in meer of mindere mate bekend zijn met het product pompoenzaden, wat het onderwerp van het blog van vandaag is. Deze zijn tegenwoordig niet meer exclusief in allerlei toko’s en markten te verkrijgen, maar liggen in deze tijden in zo goed als alle winkels met voedingsproducten te koop. Dit varieert van de lokale supermarkt, tot de plaatselijke toko, biologische winkel, natuurreformzaak en raw food en superfood winkel.

Wat is pompoenzaad?

In dit eerste deel van dit blog gaan we zoals gewoonlijk wat dieper in op een stukje geschiedenis, herkomst en cultureel gebruik van het blog onderwerp. Laten we daarom beginnen te vermelden dat de pompoen een bijzonder oud cultuurgewas is, welke al zo’n goeie 11.000 jaar verbouwd wordt op onze geliefde Moeder Aarde. Dit gebeurde destijds in Midden- en Zuid-Amerika. In de 16e eeuw werd de pompoen voor de eerste maal in Europa gesignaleerd, na hier naartoe te zijn geïmporteerd, vermoedelijk door de Spanjaarden, die in deze tijden het Midden- en Zuid-Amerikaanse continent aan het teisteren en plunderen waren. Ook de Noord-Amerikaanse Indianen waren er al vroeg bij om deze gezonde kalebassen soort te kweken, wat voornamelijk gebeurde in de Zuidoostelijke staten van de Verenigde Staten. In tegenwoordige tijden wordt de pompoen in dit land voor meerdere doeleinden gebruikt. Dit varieert dus van de net genoemde decoratieve functies (zoals met Halloween), waar kalebassen bijzonder vaak en effectief voor gebruikt worden, tot meer voedzame doeleinden, zoals de bekende variaties van pompoensoep, pompoenpuree, pompoentaart en pompoenbrood. Dit zijn natuurlijk slechts enkele variaties van vele mogelijkheden waarvoor de overheerlijke pompoen kan worden gebruikt.

Het woord pompoen is oorspronkelijk afkomstig van het woord ‘pepon’, wat Grieks is voor ‘grote meloen’. Het woord ‘pepon’ klinkt eigenlijk meer Frans en het is dan ook geen toeval dat de Fransen dit woord overgenomen hebben in hun eigen taal. De Britten hebben het vervolgens weer tot ‘pumpion’ verbasterd en de nog latere Brits-Amerikaanse kolonisten hebben het uiteindelijk omgevormd in het hedendaagse woord  ‘pumpkin’. De pompoen behoort tot het ras van de zogenaamde ‘Cucurbita’, wat een plantensoort is die een twaalftal ondersoorten bevat. Een aantal daarvan zijn bijvoorbeeld de vijgenbladpompoen, reuzenpompoen, ayote, muskuspompoen, spaghettipompoen, pattison en de courgette. Cucurbita is  een specifieke ondersoort van de familie van kalebassen, wat de plantensoort is waartoe de pompoen behoort. Het is dus geen groente of fruitsoort, zoals soms gedacht wordt. Naast de pompoen zelf, zijn ook de pompoenbloem en de heerlijke en vethoudende zaden erg lekker om te consumeren. Met name in Mexico wordt de pompoenbloem veelvuldig gebruikt als garnering en ter decoratie van gerechten. Deze heeft van natura een vriendelijke en zachte smaak en is veelvuldig toepasbaar in verschillende keukengerechten. Met name op het Noord-Amerikaanse continent komen tegenwoordig variaties, vormen en maten voor van deze pumpkin soorten, die echt letterlijk de grenzen van het voorstelbare tarten. Zo is het mogelijk dat de grootte van deze heerlijke kalebassen kan variëren van slechts een halve kilo tot zelfs over de 450 kilogram. U kunt zich zonder meer voorstellen dat met name de laatste van deze twee varianten een product is waar zelfs een normale auto moeite mee zou hebben om zo’n gewicht te transporteren, om nog maar van de maat te zwijgen. Er zijn zelfs heuse wedstrijden omtrent het kweken van de allergrootste reuzenpompoenen en het is ieder jaar weer een bizar gezicht om deze reuzenkallebassen in het veld te zien liggen en vaak zelfs tot schouderhoogte van de kweker weten te groeien. Natuurlijk behoren deze varianten tot de eerder genoemde reuzenpompoenen en zijn ze van uitzonderlijk gewicht en grootte vergeleken met andere soorten. Het gemiddelde gewicht van de andere pompoensoorten varieert gemiddeld tussen de 4-12 kilogram, al zijn er soorten bekend die toch ook tot een goeie 30 kilogram weten te komen, zonder dat ze tot de reuzenpompoen soort behoren. Wat ze wel allemaal zo goed als overeen hebben, is het bezitten van een vaak geel tot oranje kleur. Ook zijn er soorten die licht tot donker groen of zelfs rood, wit en grijs zijn. Het zijn tevens tweeslachtige planten, die zowel de mannelijke als de vrouwelijke bloemen op dezelfde plant bezitten, welke een bijzonder korte levensduur bezitten. Vaak bedraagt dit zelfs maar één dag.

Dan hebben we tot slot nog het product waar dit blog over gaat, namelijk de pompoenzaden. Het is mogelijk om dit product natuurlijk op zichzelf te consumeren, maar vaak wordt er ook een prachtige en oergezonde olie gemaakt uit pompoenpitten of zaden. Dit is zeer gebruikelijk in landen als Duitsland, Oostenrijk, Slovenië, Kroatië, Roemenië, Hongarije en Transylvanië, waar pompoenen veelvuldig gekweekt worden in allerlei soorten en varianten. De olie wordt vaak gemaakt door de zaden kort te roosteren en daarna te persen. Dit gebruik bestaat op z’n minst vanaf de 18e eeuw in de meeste gebieden die net genoemd werden, al zijn er aanwijzingen dat er een gebied is in Oostenrijk (Styria), waar de eerste pompoenzaadolie maar liefst dateert uit 1697. Deze substantie doet vaak denken aan olijfolie qua kleur, omdat de kleur veelal varieert van licht tot donker groen. Ook is het mogelijk dat de olie zelfs een donkerrode kleur heeft, wat te maken heeft met de soort pompoen die men gebruikt en ook met de dikte van de olie. Het typische is dat de olie vaak groen oogt als het om een dun laagje olie gaat, maar zodra deze dikker wordt, het meer naar een rode kleur begint te neigen, wat een bijzonder en typische eigenschap is van pompoenzaadolie. Met noemt dit verschijnsel ook wel dichromatisme. Deze gezonde olie, al is deze nog gezonder als echt rauwe variant (zonder de zaden te roosteren),  heeft een heerlijke nootachtige smaak, al hangt de mate hiervan ook weer af van de soort pompoen die hiervoor gebruikt wordt. Er zijn namelijk ook meer bittere varianten mogelijk van deze olie. Het is bijzonder lekker in combinatie met olijfolie en een beetje honing, wat tot een bijzonder smaak voor een dressing leidt. Ook is het heerlijk om te combineren met verschillende soorten (appel) azijn. Verder is het lekker om het te combineren met verschillende soorten ijs, omdat het een nootachtige smaak aan het ijs geeft. Het is niet geschikt om te gebruiken als olie om in te bakken en braden, omdat dan de aanwezige vetzuren worden vernietigd. Hiervoor kunt u het beste kokosolie gebruiken, omdat deze olievariant het beste tegen verhitting kan, zonder dat de aanwezige nutriënten zoals onverzadigde vetzuren worden aangetast. Het zijn juist deze vetzuren die bijzonder gezond voor u zijn.

Wat doet pompoenzaad?

Zo, u heeft nu het één en ander kunnen lezen over de geschiedenis en de verschillend soorten en het gebruik van pompoenen, pompoenzaad en pompoenolie kunnen lezen. We gaan in het volgende stuk ons meer richten op de bijzondere gezondheid bevorderende eigenschappen van deze bijzondere zaden en de olie die hier uit gemaakt wordt. Zoals velen mogelijk weten is het bijzonder gezond om met name veel noten, zaden, pitten en peulvruchten te eten, om op die manier te zorgen voor een gezonde hoeveelheid gezonde vetten- en vetzuren. Deze zijn met name van positieve invloed op ons hart en bloedvatstelsel. We zullen om met dit tweede deel van het blog te beginnen eens wat dieper ingaan op de begrippen verzadigde en onverzadigde vetten en vetzuren om u duidelijk te maken wat nu precies de verschillen zijn, welke we nodig hebben en in welke verhoudingen. Hier bestaan nogal wat misverstanden over en velen onder ons voelen zich door al deze soms tegenstrijdige of incomplete informatie vaak verward. Daarom gaan we proberen hier wat licht op te schijnen voor u als lezer en consument.

Om te beginnen bestaan er verzadigde vetten. Deze zijn onder andere nodig voor ons lichaam als leverancier van energie. Ook ondersteunen ze het transport van belangrijke voedingsstoffen. Als er een overschot ontstaat aan verzadigde vetten, dan draagt dit bij aan een verhoging van het schadelijke L.D.L. cholesterol. Deze stof heeft namelijk de neiging om samen met onder andere eiwitten en calciumzouten bij te dragen aan het vormen van plaque in onze bloedvaten, wat kan leiden tot allerlei hart en vaatziekten. Verder kennen we het begrip onverzadigde vetten, welke in het lichaam belangrijk zijn als bouwstoffen voor de celwanden en het zenuwstelsel. Ook zijn ze erg belangrijk voor prostaglandines, welke samen met andere hormonen en soortgelijke stoffen een zeer belangrijke rol spelen in allerlei lichamelijke processen. Dit geld onder andere voor processen zoals bloedstolling, hormoonstolling, cholesterolhuishouding, bloeddruk, celdeling en tot slot voor ons fysieke afweersysteem. Over het algemeen zijn deze vetten alleen maar gezond voor ons en dragen bij aan het reguleren van de gezondere H.D.L. cholesterolspiegel. Daarnaast helpt het ook om het L.D.L. cholesterol niveau te verlagen. Op die manier bieden onverzadigde vetten en vetzuren een prima bescherming tegen hart en vaatziekten. Omega-3 en omega-6 vetzuren zijn voorbeelden van onverzadigde vetten of vetzuren. Wel moet daarbij vermeld worden dat met name de inname van omega-6 vetzuren niet moet worden overdreven en er tegenwoordig teveel producten op de markt gebracht worden met teveel omega-6 vetzuren, wat wederom tot allerlei gezondheidsklachten kan leiden. Het is met name zeer belangrijk om de juiste verhoudingen aan vetzuren binnen te krijgen en het is het meest raadzaam en minst schadelijk om omega-3 vetzuren binnen te krijgen, die in dit geval ook in flinke mate aanwezig zijn in pompoenzaden en pompoenzaadolie. Dit geld met name voor de rauwe variant van deze olie, waarbij de zaden niet geroosterd zijn. Is dit niet het geval, dan is de hoeveelheid aanwezige gezonde vetzuren meestal lager dan in de rauwe versies. Ook is het belangrijk om de verhouding tussen verzadigde vetten/vetzuren en onverzadigde vetten/vetzuren in balans te houden. Deze verhouding is duizenden jaren lang 1:1 geweest, maar met name in de laatste 100 jaar is deze verhouding scheef gegroeid tot een verhouding van 7:1. Mogelijk begrijpt u hieruit wat de kansen op hart en vaatziekten zijn in deze moderne tijden, welke sterk verband houden met deze verhoudingen.

Een andere bijzonder gezonde eigenschap van pompoenpitten is het bezitten van de stof bekend onder de naam ‘lignanen’. Dit zijn wat wel fyto-oestrogenen worden genoemd, welke een gezonde vorm zijn van oestrogeen. Dit in tegenstelling tot oestrogeenvormen die tegenwoordig in veel zuivelproducten worden verwerkt en welke kunnen leiden tot het uit balans brengen van onze hormoonhuishouding. Borstkanker en baarmoederhalskanker zijn mogelijke gevolgen van overmatige consumptie zuivelproducten en andere producten met toegevoegde en ongezonde oestrogeen varianten. De fyto-oestrogenen die van plantaardige afkomst zijn, hebben echter het tegenovergestelde effect op ons lichaam. Zij reguleren en herstellen onze hormoonspiegel en zijn daarnaast ook een uitermate geschikt middel voor mannen met prostaatproblemen. Deze lignanen zijn namelijk in staat om de negatieve verschijnselen van het verouderingsproces bij mannen positief te beïnvloeden. Dit ontstaat door de daling van de mannelijke testosteronspiegel, wat leidt tot een grote omzetting van het nog aanwezige testosteron in de stof di-hydro-testosteron, wat weer leidt tot overmatige celdeling. Door deze overmatige celdeling is het mogelijk dat het prostaatweefsel sterk uitgroeit en hierdoor de urinebuis gedeeltelijk wordt afgesloten, doordat deze in de knel komt. Dit kan leiden tot allerlei vormen van problematiek, zoals het niet goed kunnen legen van de blaas, het zogenaamde nadruppelen wat maar niet ophoudt, het ervaren van pijn bij het urineren en het vergroten van de kans op blaasontsteking door het achterblijven van urine in de blaas. Pompoenzaden bieden dus door de aanwezige lignanen prima bescherming tegen dit soort problematiek. Ook lijnzaad is hier een uitermate goed middel tegen, wat zelfs nog een grotere hoeveelheid lignanen bevat dan pompoenzaad. Het is uit meerdere onderzoeken naar voren gekomen dat de aanwezige hoeveelheid lignanen in pompoenzaden de hormoonhuidhouding normaliseren en het verouderingsproces van de prostaat duidelijk tegengaan. Deze lignanen lijken vervolgens ook een bijzonder positief effect te hebben op het afremmen van het verschijnsel prostaatkanker. Prostaatkanker is een hormoon gerelateerde vorm van kanker, net zoals darmkanker, borst en baarmoederhalskanker. Er lijken duidelijke aanwijzingen te bestaan dat lignanen een remmende werking hebben op het ontstaan van deze vormen van kanker, wat nauw samen hangt met hun hormoon gerelateerde werking op het fysieke lichaam van de mens.

Ook lijken er aanwijzingen te bestaan dat andere aanwezige fyto-chemicaliën of nutriënten een positieve invloed hebben op de insulineniveaus en glucosespiegel in ons lichaam, wat een bijzonder positief effect heeft op het lichaam van suikerziekte patiënten. Uit onderzoek bij ratten is duidelijk gebleken dat het voeden van pompoenzaad en lijnzaad geleidt heeft tot het dalen van de glucosespiegel en tevens de gevoeligheid voor insuline weer deed toenemen. Ook bleek dat de aanmaak van insuline door het eigen lichaam weer toenam. Dit is natuurlijk prachtig nieuws voor diabetici en daarom is het zeer aan te raden voor deze mensen om hun dagelijkse inname van verschillende soorten zaden stevig op te voeren. Dit zijn bijvoorbeeld pompoenzaad, lijnzaad, hennepzaad en chia zaad. Een andere stof die rijkelijk aanwezig is in pompoen en de bijbehorende zaden is betacaroteen, wat een provitamine vorm is van vitamine A. Vitamine A is een vitamine die bekend staat om de werking met betrekking tot onze ogen. Carotenoïden hebben een beschermende werking op het netvlies van ons oog. Het stofje luteïne wordt in hoge concentraties aangetroffen in ons netvlies. Dit is een antioxidant, net zoals zeaxanthine. Beide stoffen komen voor op ons netvlies en hebben daar de functie om ons netvlies te beschermen tegen de vernietigende werking van vrije radicalen. Deze kunnen door de agressieve oxidatieprocessen ons netvlies en daarmee onze ogen behoorlijk aantasten en beschadigen, wat met de tijd kan leiden tot een flinke afname van het gezichtsvermogen. Deze twee stoffen helpen niet alleen het netvlies te beschermen, maar zorgen tevens voor de bescherming van onze ogen tegen vertroebeling van het gezichtsveld. Deze conclusies kwamen naar voren bij ongeveer 400 testpersonen in verschillende onderzoeken. Ook lijken er aanwijzingen te bestaan tussen de aanwezigheid van vitamine A en provitamine A (alfacaroteen, betacaroteen en betacryptoxanthine) en de bescherming die deze stoffen bieden tegen de aantasting van de gehoororganen op hogere leeftijd.

Naast deze bijzondere eigenschappen en stoffen bezit de pompoen zelf over een bijzonder groot aantal gezondheid bevorderende nutriënten. Dit zijn onder andere een koolhydraten, natuurlijke suikers, voedingsvezels, verzadigde en onverzadigde vetten/vetzuren, eiwitten, vitamines (A, B1, B2, B3, B5, B6, B9, C en E), mineralen (calcium, kalium, natrium, magnesium, ijzer, fosfor en zink). Andere gezondheid bevorderende eigenschappen die naast alle hiervoor genoemde kwaliteiten door verschillende bronnen genoemd worden zijn bijvoorbeeld het positieve effect wat pompoen en pompoenproducten lijken te hebben op het zogenaamde ‘irritable bowel syndrom’, oftewel op het begrip spastische darm. Dit geld tevens voor andere spijsvertering gerelateerde problematiek, waar pompoen en pompoenzaad een prima middel tegen schijnen te zijn. Ook zou het een prima middel zijn tegen allerlei vormen van darminfectie die veroorzaakt kunnen worden door bacteriën, virussen, schimmels en parasieten. Met name laatsten schijnen flink aangepakt te worden door het consumeren van pompoenzaadolie. Pompoenzaadolie is in de oud Duitse folkloristische geneeskunde een zeer heilzaam middel voor het bestrijden van parasieten in ons darmstelsel. Verder zijn er studies die aanwijzen dat pompoenzaad helpt om arteriosclerose (aderverkalking) te voorkomen, wat waarschijnlijk komt door de aanwezige en gezonde omega-3 en omega-6 vetzuren. Zorg in deze gevallen wel dat u koudgeperste pompoenzaadolie aanschaft. Dit geld ook voor andere soorten olie, zoals olijfolie, amandelolie, walnootolie, avocado olie of lijnzaadolie. De aanwezigheid van deze gezonde vetzuren lijkt ook een positieve invloed te hebben op de ontwikkeling van hoofdpijnen en migraine. Om dit blog af te sluiten, kunnen we concluderen dat we alweer over een prachtige en heerlijke voedingsbron geschreven hebben, met zeer specifieke en bijzondere kwaliteiten voor onze fysieke en mentale gezondheid. De aanwezigheid van de eerder genoemde omega-3 en omega-6 zijn namelijk essentieel voor ons zenuwnetwerk, wat verantwoordelijke is voor de impulsen en signaaloverdracht van onder andere onze hersenen. Daarnaast zijn onze fysieke en mentale gezondheid natuurlijk onlosmakelijk met elkaar verbonden. We zijn trots op het feit dat onze selectie raw food en superfood producten zich wederom heeft uitgebreid met een bijzonder en zeer heilzaam product.

Waar kan ik pompoenzaad kopen?

Pompoenzaden zijn vrij gemakkelijk voor elke consument te verkrijgen, al zal dat voor de ene met meer gemak gaan dan voor de ander, wat vaak afhankelijk is van de plek waar u als consument woonachtig bent. Het is een product wat tegenwoordig in vele supermarkten, biologische winkels en natuurreformzaken te koop is. Wel hangt dit af van de plek waar u woont en in de gevallen dat in een grotere stad is, kunt u dit product vaak in uw plaatselijke toko’s aantreffen. Toch is het zaak om dit product, zoals eigenlijk met alle voedingsbronnen het geval is, het liefst biologisch aan te schaffen, om te voorkomen dat uw product met allerlei pesticiden, herbiciden en fungiciden en/of andere landbouwgiffen vergiftigd is. Zoals u zich vast kunt voorstellen, zijn dat soort giffen één van de laatste stoffen die we in ons lichaam aanwezig willen hebben. Het is daarom zaak om uw product van een zo hoog mogelijke en zuivere kwaliteit aan te schaffen, iets waar wij als bedrijf om bekend en garant voor staan. We hebben het ons over de afgelopen jaren tot de allerhoogste prioriteit gemaakt om de allerbeste, zuiverste en meest krachtige superfoods aan onze klanten te leveren en hebben dankzij deze bedrijfsvoering ons klantenbestand enorm zien uitbreiden. Meer en meer klanten weten hun weg naar onze online webwinkel te vinden en zijn uitermate tevreden met het feit dat ze weten dat ze hier de allerbeste kwaliteit aan raw food en superfood producten krijgen. Dit is helaas niet iets wat overal het geval is, want ook in dit marktsegment, net zoals in bijna alle andere, wordt helaas niet door iedereen even zuiver gespeeld, waardoor er producten geleverd worden, die niet aan de standaard eisen van biologische en/of rauwe voedingsproducten voldoen. Dit is waarom wij hier op proberen in te spelen en klanten juist wel die garantie willen leveren. Dit doen we door alleen met plaatselijke bedrijven te werken, met mensen die we persoonlijk kennen, of met bekende bedrijven die hun reputatie zorgvuldig hebben opgebouwd over de vele jaren. De in dit blog gehandelde pompoenzaden zijn verder natuurlijk ook te koop in een steeds meer groeiende markt aan gespecialiseerde raw food en superfood webwinkels. Wij hebben online voor u een prachtige en overzichtelijke webshop gebouwd, welke u kunt vinden onder de link www.superfood.nl waar u uw bestelling 24 uur per dag en 7 dagen in de week kunt plaatsen. Wij zorgen er vervolgens voor dat uw producten binnen uiterlijk 1-2 werkdagen bij u thuis worden bezorgd, zodat u zo snel mogelijk van de door u bestelde producten kunt genieten.

Hoe kan ik pompoenzaad eten?

Pompoenzaden zijn een product wat zich op verschillende manieren laat consumeren. Allereerst is het heel gemakkelijk om dit product toe te voegen aan een grote verscheidenheid aan verschillende salades. Gecombineerd met andere zaden, noten en pitten zijn ze heerlijk als deel van allerlei groene salades. Daarnaast is het ook een heerlijke product om te gebruiken bij het bakken van allerlei heerlijke soorten brood. Ook daar is het bijzonder lekker om ze te combineren met bijvoorbeeld lijnzaad, hennepzaad, zonnebloempitten en andere soorten zaden, pitten en ook verschillende noten. Dit maakt het brood bijzonder rijk aan voedingsstoffen en als het brood daarnaast van natuurzuivere producten is gemaakt en tarwevrij is gehouden, dan kan het zeker geen kwaad om af en toe zo’n heerlijk stuk brood te verorberen. Wel is het in deze gevallen raadzaam voor sommigen onder ons om op hun gluteninname te letten in verband met mogelijke allergieën. Tot slot zijn deze overheerlijke pompoenzaden ook vrij gemakkelijk te consumeren in rauwe zuivelproducten en allerlei variaties van smoothies. Wederom is het dan bijzonder lekker om ze te combineren met andere variaties van zaden, pitten en noten. We hebben hier voor u een overheerlijk smoothie recept, alsook een salade recept gepubliceerd, zodat u deze thuis eens kunt maken en uitproberen. Wij hopen natuurlijk, zoals met al onze recepten, dat deze u wederom fantastisch zullen smaken!

Share:

1 comment

  1. TOP artikel!
    Ik ben zelf gediplomeerd voedingsdeskundige, en ben hier helemaal mee eens.

Laat een reactie achter op Dinu Reactie annuleren