Schildklier problemen? Check het aan de hand van deze symptomen

4 mei 2017

Algen

In Nederland en veel andere Europese landen hebben een schrikbarend aantal mensen een jodiumtekort, zo blijkt uit een wetenschappelijk onderzoek dat nog niet zo lang geleden gepubliceerd is (Lazarus, 2014[1]). Vooral zwangere vrouwen kampen vaak met een jodiumtekort, en daarnaast blijkt dat zo’n 400 miljoen mensen in Europa niet of onvoldoende jodiumhoudende voedingsmiddelen eten. Een jodiumtekort kan tot ernstige schildklierproblemen leiden, en dat leidt onder meer tot overgewicht, depressie, concentratiestoornissen en een verhoogd risico op bepaalde vormen van kanker. Genoeg reden dus om ervoor te zorgen dat je dagelijks voldoende jodium binnenkrijgt!

Waarom jodium zo belangrijk is voor een goede gezondheid

Jodium is een scheikundig element met symbool I en atoomnummer 53 dat tot de groep van de halogenen behoort. Het element werd in 1811 ontdekt door de Franse wetenschapper Bernard Courtois. Eén van de belangrijkste functies van jodium in het lichaam is dat het nodig is voor de aanmaak van schildklierhormonen in de schildklier, te weten T4 (thyroxine) en T3 (Tri-joodthyronine). Schildklierhormonen zorgen voor een normale groei en ontwikkeling van botten, spieren en zenuwweefsel en spelen een belangrijke rol bij het energieverbruik, de verbranding van vetten en de regulering van de hartslag en bloeddruk. Een te lage vrije T3 en T4 wordt hypothyreoïdie (trage schildklier) genoemd en een te hoge vrije T3 en T4 wordt een hyperthyreoïdie (overactieve schildklier) genoemd..

Jodium is dus essentieel voor een gezonde schildklierfunctie, maar wat veel mensen niet weten is dat er nog vier andere belangrijke hormonen en daaraan gerelateerde lichaamsfuncties afhankelijk zijn van jodium om goed te kunnen functioneren:

  • Insuline (voor je bloedsuikerspiegel): een jodiumtekort wordt door wetenschappers in verband gebracht met insulineresistentie en diabetes type 2 (Al-Attas et al., 2012[2])
  • Cortisol (het “stresshormoon” dat ook een ontstekingsremmer is): mensen met een te laag cortisolgehalte hebben vaak een jodiumtekort (o.a. Girling et al., 2007[3])
  • Testosteron (“verjongingshormoon): mannen met een trage schildklier hebben vaak een te laag testosteron, wat betekent dat met een verhoogde jodiuminname het testosterongehalte positief kan worden beïnvloed (Cavaliere et al., 1988[4])
  • Groeihormoon (“verjonginghormoon”): tussen schildklierhormonen en groeihormoon vindt een belangrijke wisselwerking plaats om de botgroei te reguleren, dus een vertraagde schildklierwerking als gevolg van een jodiumtekort kan van invloed zijn op de groeihormoonfunctie (o.a. Jorgensen et al, 1989[5])

Bovendien leidt een jodiumtekort tot een verhoogde oestrogeenproductie. Met de oestrogeendominantie die zo ontstaat wordt het risico op bepaalde vormen van kanker, zoals borstkanker, baarmoederkanker, eierstokkanker, prostaatkanker en verschillende andere vormen van oestrogeen-gerelateerde kanker, verhoogd (Stadel, 1976[6])

Waarom eten veel Nederlanders te weinig jodiumrijke voeding?

Naar schatting 37,5% van alle Nederlanders krijgt minder dan 100 microgram jodium per dag binnen, wat betekent dat 6 miljoen Nederlanders te weinig jodiumrijke voeding eten (bron: WHO[7]). Om een jodiumtekort onder de Nederlandse bevolking tegen te gaan wordt speciaal zout aan Nederlands brood toegevoegd. Dit zout, dat ook wel bakkerszout wordt genoemd, bevat 50 tot 65 mg jodide per kilo zout en wordt behalve aan brood ook aan andere bakkersproducten zoals koekjes, cake en gebak toegevoegd. Daarnaast bevat jozo keukenzout een kleine hoeveelheid jodide (50 mg kaliumjodide per kilo), om te voorkomen dat mensen niet alleen via de broodconsumptie afhankelijk zijn van voldoende jodiuminname.

Zoals we tegenwoordig weten kleven er een aantal grote nadelen aan de consumptie van brood en geraffineerd tafelzout. Brood is zeer rijk aan “snelle” koolhydraten die de bloedsuikerspiegel sterk doen stijgen, wat bij kan dragen aan het ontstaan van overgewicht en diabetes type 2. Daarnaast bevat brood gluten, een stof waar veel mensen spijsverteringsproblemen van krijgen omdat ze er zonder dat zelf te weten allergisch of intolerant voor zijn. Tafelzout, waar jozo keukenzout onder valt, is zo sterk geraffineerd dat het geen enkele goede voedingsstoffen meer bevat en dus eigenlijk alleen maar een belasting vormt voor het lichaam. Vanwege deze nadelen van brood en tafelzout kiezen steeds meer Nederlanders er tegenwoordig voor om brood en geraffineerd zout te laten staan (bron: Onderzoeksbureau GfK, 2009), met als gevolg dat zij minder jodium binnen krijgen.

Symptomen jodiumtekort

Als je te weinig jodium binnenkrijgt ervaar je niet direct dat je een jodiumtekort aan het opbouwen bent. Ons lichaam heeft namelijk op diverse plekken in het lichaam jodiumvoorraden aangemaakt, waaronder in de schildklier(hierin bevindt zich 70-80% van alle voorraden), eierstokken, zweetklieren, borsten, prostaat en hersenen, en put uit die voorraden om hormonen aan te maken als het te weinig jodium binnenkrijgt via voeding… Je lichaam steelt in feite dus van de toekomst om met de crisis van het moment om te kunnen gaan! Dit is ook de reden waarom veel Nederlanders geen symptomen van een jodiumtekort hebben, want die treden pas op als je jarenlang veel te weinig jodium binnen hebt gekregen.

Als je jaren te weinig jodium hebt binnengekregen raken de jodiumreserves in je lichaam op een gegeven moment uitgeput. Je krijgt dan een chronisch jodiumtekort, waarbij de schildklier trager gaat werken en minder schildklierhormonen gaat aanmaken, wat ook wel hypothyreoïdie wordt genoemd. De meest voorkomende symptomen van een chronisch jodiumgebrek zijn:

  • Lusteloosheid, moeheid en/of sloomheid
  • Snel koud krijgen
  • Verminderd libido
  • Tragere hartslag
  • Droge haren en/of haaruitval
  • Somberheid, depressiviteit
  • Slechthorendheid
  • Abnormale gewichtstoename
  • Constipatie
  • Hese, diepere of krakende stem
  • Pafferig gezicht en/of gezwollen ogen
  • Droge en opgezette huid
  • Dikke enkels
  • Spierpijn en spierkrampen
  • Overgewicht
  • Geheugenverlies, concentratiestoornissen

Als je vervolgens niets aan het jodiumgebrek doet kunnen er allerlei ernstige ziektes optreden, waaronder:

  • Struma
  • Trage schildklier
  • Overactieve schildklier
  • Psychische aandoeningen
  • Groei- en ontwikkelingsstoornissen
  • Overgevoeligheid voor straling
  • Miskramen
  • Sterfte in baarmoeder
  • Geboorteafwijkingen (zowel geestelijk als lichamelijk)
  • Obesitas
  • ADHD
  • Gehoor- en spraakstoornissen
  • Verhoogd risico op bepaalde vormen van hormoongevoelige kanker, zoals borstkanker, baarmoederkanker, eierstokkanker en prostaatkanker

Hoe kan ik een jodiumtekort voorkomen?

Jodium is een cruciaal mineraal ter ondersteuning van een goede gezondheid en ter preventie van ziektes, daarom is het verstandig om heel bewust voedingsmiddelen en superfoods die rijk zijn aan jodium aan je voedingspatroon toe te voegen. Twee superfoods die bij uitstek geschikt zijn ter voorkoming van een jodiumtekort zijn kelp poeder en kelp noodles, die beiden gemaakt worden van het jodiumrijke zeewier kelp.

Kelp noodles bestaan uit slechts drie ingrediënten, te weten water, kelp en natriumalginaat (dat uit bruine zeewier gewonnen wordt) en bevatten per 100 gram ca. 100.000 µg jodium. Kelp poeder wordt gemaakt van gedroogde en fijngestampte kelp en bevat een zeer hoge concentratie jodium: ½ theelepel (1 gram) bevat maar liefst 1350 µg jodium! Zowel kelp noodles als kelp poeder bevatten daarnaast heel veel andere goede voedingsstoffen, zoals natrium, kalium, magnesium en calcium. Bovendien zijn ze rijk aan chlorofyl, dat de aanmaak van bloedcellen stimuleert en het lichaam zuivert (Gruskin, 1940[8]). Kelp noodles.

De Nederlandse Gezondheidsraad doet geen aanbevelingen ten aanzien van de dagelijkse consumptie van jodium, daarom gebruikt het Voedingscentrum op advies van de Gezondheidsraad de Scandinavische aanbevelingen zoals in 2012 vastgesteld door de Nordic Nutrition Recommendations (NNR). Zij bevelen aan dagelijks maximaal 600 µg jodium in te nemen (kinderen maximaal 200-500 µg jodium).

Je zou misschien bang kunnen zijn dat je teveel jodium binnenkrijgt als je dagelijks kelp noodles en/of andere jodiumrijke voeding eet. Echter, veel artsen en wetenschappers zijn van mening dat de angst voor teveel jodium ongegrond is, omdat je als je gezond bent alle jodium die je schildklier niet kan opnemen uitscheidt via je urine. De WHO stelt bovendien dat de voordelen van jodium de nadelen ruimschoots overtreffen, daarom kun je er dus maar beter teveel dan te weinig van binnenkrijgen (Andersson et al., 2007[9]). Ook als je bepaalde schildkliermedicijnen gebruikt, een schildklierafwijking hebt of gedurende een lange periode een zeer groot jodiumtekort hebt gehad kun je jodiumrijke voeding eten, al moet dit wel heel voorzichtig en in overleg met je arts worden opgebouwd.

Referenties

[1] Lazarus, John H. “Iodine status in Europe in 2014.” European thyroid journal 3.1 (2014): 3-6.
[2] Al-Attas, O. S., et al. “Urinary Iodine is Associated with Insulin Resistance in Subjects with Diabetes Mellitus Type 2.” Experimental and clinical endocrinology & diabetes 120.10 (2012): 618-622.
[3] Girling, Joanna, and Christina Cotzias. “Thyroid and other endocrine disorders in pregnancy.” Obstetrics, Gynaecology & Reproductive Medicine 17.12 (2007): 349-355.
[4] Cavaliere, Humberto, Neusa Abelin, and G. Medeiros-Neto. “Serum Levels of Total Testosterone and Sex Hormone Binding Globulin in Hypothyroid Patients and Normal Subjects Treated with Incremental Doses of L‐T4 or L‐T3.” Journal of andrology 9.3 (1988): 215-219.
[5] Jørgensen, J. O. L., et al. “Effects of Growth Hormone Therapy on Thyroid Function of Growth Hormone-Deficient Adults with and without Concomitant Thyroxine-Substituted Central Hypothyroidism*.” The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism 69.6 (1989): 1127-1132.
[6] Stadel, BruceV. “Dietary iodine and risk of breast, endometrial, and ovarian cancer.” The Lancet 307.7965 (1976): 890-891.
[7] WHO rapport “Iodine deficiency in Europe, A continuing public health problem”, 2007
[8] Gruskin, Benjamin. “Chlorophyll—Its therapeutic place in acute and suppurative disease: Preliminary report of clinical use and rationale.” The American Journal of Surgery 49.1 (1940): 49-55.
[9] WHO Secretariat, Andersson M, de Benoist B, Delange F, Zupan J. Prevention and control of iodine deficiency in pregnant and lactating women and in children less than 2-years-old: conclusions and recommendations of the Technical Consultation. Public Health Nutr. 2007 Dec;10(12A):1606-1611.

, , , ,
advert

Trackbacks/Pingbacks

  1. Irish Moss - een bijzonder zeewier uit Ierland - Superfood Leven - 10 mei 2017

    […] van de belangrijkste voordelen van zeewier is dat het rijk is aan jodium, waarover je in onze blog Schildklier problemen? Check het aan de hand van deze symptomen onlangs een heleboel hebt kunnen lezen. Behalve kelp en kelp noodles is ook Irish moss een bron van […]

Leave a Reply