De voordelen van roomboter

19 september 2017

Superfoods

Al jaren staat roomboter in een slecht daglicht. Dit type boter is namelijk rijk aan verzadigde vetten, wat je cholesterolgehalte verhoogt en dus kan leiden tot hart- en vaatziekten. Betekent dit dat roomboter ongezond is? Het klopt inderdaad dat roomboter verzadigde vetten bevat, maar dat is absoluut niet het hele verhaal, want roomboter bevat ook nog een aantal andere goede voedingsstoffen die juist heel gezond voor ons zijn, zoals butyraten, vitamine K en antioxidanten. In deze blog lees je wat alle voordelen van roomboter zijn.

Wat is roomboter?

Roomboter is een smeerbaar vet dat voor ongeveer 82% uit afgeroomd melkvet (room) bestaat. Koemelk bevat ca. 4% vet, wat betekent dat voor iedere kilo boter ruim 20 liter melk nodig is. Het melkvet in roomboter bestaat voornamelijk uit esters van glycerol en vetzuren, en dan met name kleine vetzuren zoals boterzuur en capronzuur. Het grootste verschil tussen roomboter en andere botersoorten is dat roomboter gemaakt wordt van dierlijke vetten, terwijl margarine en halvarine van plantaardige vetten worden gemaakt, die hoofdzakelijk uit meervoudig onverzadigde vetzuren en transvetten bestaan.

Zijn de verzadigde vetten in roomboter ongezond?

Het Voedingscentrum raadt af om veel roomboter te eten, omdat de verzadigde vetten in roomboter het risico op hart- en vaatziekten verhogen. Toch zijn verzadigde vetten niet per definitie slecht voor de gezondheid. Verzadigde vetten vormen namelijk de bouwstenen voor celmembranen en leveren een verscheidenheid aan hormonen en hormoonachtige stoffen, die samen zorgen voor sterke botten, een gezonde lever-, hart-, en longfunctie, een goedwerkende zenuwsignaalwerking en een sterk immuunsysteem. Daarnaast gedragen de verzadigde vetten in de boter zich als transportmiddel voor de vitamines die in roomboter aanwezig zijn, te weten de vetoplosbare vitamines A, D, E en K2 (o.a. Morgan & Pritchard, 1937[1]; Schurgers & Vermeer, 2000[2]). Ook is verzadigd vet nodig voor de omzetting van caroteen in vitamine A (Baumann & Steenbock, 1933[3]), de absorptie van mineralen (Sandström et al., 1980[4]) en de ondersteuning van andere stofwisselingsprocessen (o.a. Gatti et al., 1992[5]). Bovendien zorgen verzadigde vetten voor een sterk geconcentreerde hoeveelheid energie in je voedingspatroon, die je vertering vertragen waardoor je langer een verzadigd gevoel houdt en dus minder snel geneigd bent weer te gaan eten, wat overgewicht tegen kan gaan (Alfenas & Mattes, 2012[6]). In tegenstelling tot wat vaak wordt beweerd heeft het menselijk lichaam verzadigde vetten dus nodig, maar uiteraard wel als onderdeel van een gebalanceerd voedingspatroon.

Roomboter, een bron van goede voedingsstoffen

Ons lichaam heeft dus dagelijks een kleine hoeveelheid verzadigde vetten nodig, maar dat is niet de enige reden waarom het zinvol is om roomboter onderdeel te laten uitmaken van een gezond en gevarieerd voedingspatroon. Roomboter is bevat namelijk ook:

  • Butyraten: Deze zouten of esters van boterzuur (butaanzuur), die ook vaak butanoaten worden genoemd, zijn korte ketenvetzuren die over infectieremmende eigenschappen beschikken, nf-kappa-beta (ontstekingsreacties) remmen en ons spijsverteringsstelsel beschermen tegen chronische ontstekingen, zoals colitis ulcerosa (o.a. Scheppach, 1992[7]) en de ziekte van Crohn (Di Sabatino et al., 2005[8]). De darmbacteriën in ons lichaam kunnen zelf butyraten aanmaken als zij in aanraking komen met vezels (daarom is het eten van voldoende vezels zo belangrijk!), maar vaak is dat bij lange na niet genoeg om je spijsverteringsstelsel te beschermen. Het regelmatig eten van roomboter kan daarom een goede aanvulling zijn op het voedingspatroon, omdat je daarmee je darmen extra bescherming biedt.
  • Vitamine K: De belangrijkste eigenschap van vitamine K2 is dat het een transportmiddel voor calcium is en ervoor zorgt dat dit mineraal in onze botten en tanden terecht komt, en niet in de bloedvaten achterblijft waar het voor aderverkalking kan zorgen (Bolland et al., 2010[9]). Vitamine K2 gaat dus niet alleen osteoporose (broze botten) tegen (Iwamoto et al., 2004[10]), het verlaagt ook het risico op kalkophopingen op de verkeerde plekken in het lichaam waarmee het risico op aderverkalking, nierstenen (Schlieper et al., 2007[11]), hart- en vaatziekten en hartaanvallen (Geleijnse et al., 2004[12]), hersenziekten en hersenbloedingen (Sato et al., 2002[13]) en kanker (Lamson & Plaza, 2003[14]) kan worden verlaagd.
  • Antioxidanten: Al bijna een eeuw is bekend dat het vet in roomboter caroteen bevat (Shrewsbury & Kraybill, 1933[15]), een dierlijke vorm van vitamine A die boter een goudgele kleur geeft en ook wel retinol wordt genoemd. Vitamine A is een vetoplosbare vitamine die zich in het lichaam gedraagt als antioxidant, maar verhoogt niet alleen de natuurlijke weerstand in het lichaam. De vitamine is ook infectieremmend en kan het risico op bepaalde vormen van kanker helpen verlagen. Daarnaast speelt vitamine A een rol bij de groei, het gezichtsvermogen en de gezondheid van huid en tandvlees (o.a. Olson, 1996[16]).

Waarom ongezouten biologische grasboter de gezondste keuze is

Als je zoveel mogelijk van alle voordelen van roomboter wil profiteren kun je het beste ongezouten biologische grasboter kopen. Dit is een speciale roomboter die gemaakt is van de melk van biologische koeien die met gras zijn gevoerd. In gras zitten specifieke voedingsstoffen die niet in gewone veevoeders voorkomen, daarom is alleen grasboter rijk aan vitamine K2 en bevat het CLA, oftewel geconjugeerd linolzuur (Robinson, 2000[17]). CLA is een transvet dat een ietwat andere structuur heeft dan de ongezonde transvetten die je in veel bewerkte producten terugvindt, en verhoogt in tegenstelling tot de meeste transvetten het risico op hart- en vaatziekten, kanker en obesitas juist niet, maar verlaagt het (Gebauer et al., 2011[18]). Daarnaast is uit dierproeven gebleken dat CLA aderverkalking voorkomt (o.a. Weldon et al., 2004[19]), maar verder onderzoek moet nog uitwijzen of dit ook voor mensen geldt. Grasboter is dus de enige roomboter met een kleine hoeveelheid ‘gezonde’ transvetten!

Referenties

[1] Morgan, R. S., and H. Pritchard. “The average vitamin A and vitamin D potency of butter.” Analyst 62.734 (1937): 354-362.
[2] Schurgers, Leon J., and Cees Vermeer. “Determination of phylloquinone and menaquinones in food.” Pathophysiology of Haemostasis and Thrombosis 30.6 (2000): 298-307.
[3] Baumann, Carl A., and Harry Steenbock. “Fatsoluble vitamins. 36. The carotene and vitamin A content of butter.” Journal of Biological Chemistry 101 (1933): 547-560.
[4] Sandström, Brittmarie, et al. “Zinc absorption from composite meals. I. The significance of whest extraction rate, zinc, calcium, and protein content in meals based on bread.” The American journal of clinical nutrition 33.4 (1980): 739-745.
[5] Gatti, E., et al. “Differential effect of unsaturated oils and butter on blood glucose and insulin response to carbohydrate in normal volunteers.” European journal of clinical nutrition 46.3 (1992): 161-166.
[6] Costa, Neuza MB, et al. “The effects of raw kernel and peanut butter on glucose homeostasis in glucose-intolerant obese women.” The FASEB Journal 26.1 Supplement (2012): 644-1.
[7] Scheppach, Wolfgang, et al. “Effect of butyrate enemas on the colonic mucosa in distal ulcerative colitis.” Gastroenterology 103.1 (1992): 51-56.
[8] Sabatino, A., et al. “Oral butyrate for mildly to moderately active Crohn’s disease.” Alimentary pharmacology & therapeutics 22.9 (2005): 789-794.
[9] Bolland, Mark J., et al. “Effect of calcium supplements on risk of myocardial infarction and cardiovascular events: meta-analysis.” Bmj 341 (2010): c3691.
[10] Iwamoto, Jun, Tsuyoshi Takeda, and Yoshihiro Sato. “Effects of vitamin K2 on osteoporosis.” Current pharmaceutical design 10.21 (2004): 2557-2576.
[11] Schlieper, Georg, et al. “Vascular calcification in patients with kidney disease: inhibitors of calcification in blood and urine.” Seminars in dialysis. Vol. 20. No. 2. Blackwell Publishing Ltd, 2007.
[12] Geleijnse, Johanna M., et al. “Dietary intake of menaquinone is associated with a reduced risk of coronary heart disease: the Rotterdam Study.” The Journal of nutrition 134.11 (2004): 3100-3105.
[13] Iwasaki, Yoshiko, et al. “Maintenance of trabecular structure and bone volume by vitamin K2 in mature rats with long-term tail suspension.” Journal of bone and mineral metabolism 20.4 (2002): 216-222.
[14] Plaza, Steven M. “The anticancer effects of vitamin K.” Alternative Medicine Review 8.3 (2003): 303-318.
[15] Shrewsbury, Charles L., and Henry R. Kraybill. “The carotene content, vitamin A potency, and antioxidants of butter fat.” Journal of Biological Chemistry 101 (1933): 701-709.
[16] Olson, James Allen. “Benefits and liabilities of vitamin A and carotenoids.” The Journal of nutrition 126.4S (1996): 1208S.
[17] Robinson, Jo. “Why grassfed is best.” The Sur (2000).
[18] Gebauer, Sarah K., et al. “Effects of ruminant trans fatty acids on cardiovascular disease and cancer: a comprehensive review of epidemiological, clinical, and mechanistic studies.” Advances in Nutrition: An International Review Journal 2.4 (2011): 332-354.
[19] Weldon, Sinéad, et al. “Conjugated linoleic acid and atherosclerosis: no effect on molecular markers of cholesterol homeostasis in THP-1 macrophages.” Atherosclerosis 174.2 (2004): 261-273.

, , , , , , , , ,
advert

Trackbacks/Pingbacks

  1. Snel weer energie met Brain Octane Oil - Superfood Leven - 19 september 2017

    […] die bereid wordt met kokosolie en vaak op smaak gebracht wordt met een theelepeltje roomboter. Wat de voordelen van roomboter zijn kun je lezen in onze blog “De voordelen van […]

Leave a Reply